Ayak Yarasında Kötü Koku, Akıntı ve İrin

Diyabetik ayak yarasında kötü koku, sarı-yeşil akıntı veya irin, bakteriyel enfeksiyonun en sık görülen işaretleridir. Sinir hasarı olan kişilerde ağrı olmayabilir; bu yüzden koku ve akıntı özellikle önemli ipuçlarıdır. Çoğu zaman kokuyu önce hastanın yakınları fark eder ya da çorapta leke görülür.

Akıntının görünümü ne söyler?

Bu tablo yalnızca yol göstericidir. Diyabetli kişide yara enfeksiyonu, dışarıdan göründüğünden daha derin olabilir.

Neden önemlidir?

Diyabetik ayakta enfeksiyon yüzeyde başlar, ancak tendon kılıfları ve ayak boşlukları boyunca derine ve yukarıya doğru hızla yayılabilir. Tedavi edilmeyen enfeksiyon kemiğe ulaşabilir ya da kana karışabilir. Erken dönemde başlanan doğru tedavi ise çoğu olguda enfeksiyonu ayaktan tedaviyle kontrol altına alabilir.

İlk adımlar

• Yarayı temiz içme suyu ya da serum fizyolojik ile nazikçe yıkayın; temiz, kuru bir pansumanla örtün.
• Kendi başınıza antibiyotik başlamayın; evdeki eski ilaçları kullanmayın.
• Yarayı sıkmayın, irini boşaltmaya çalışmayın.
• Sirke, kolonya, tentürdiyot ya da bitkisel karışım sürmeyin.
• Ayağa yük vermeyin; dinlenirken ayağı yüksekte tutun.
• Yaranın ve akıntının fotoğrafını çekin; pansumanı hangi sıklıkta değiştirdiğinizi not edin.
• Ateşinizi ve kan şekerinizi ölçüp kaydedin.

Değerlendirmede neler yapılır?

1. Muayene: Yaranın boyutu, derinliği, çevresindeki kızarıklığın genişliği ve kemiğe uzanıp uzanmadığı incelenir.
2. Kültür: Yara temizlendikten sonra derin dokudan örnek alınır. Yüzeyden alınan sürüntü yanıltıcı olabilir.
3. Kan tetkikleri: Enfeksiyon göstergeleri, kan şekeri, böbrek fonksiyonları.
4. Görüntüleme: Röntgen; derin apse ya da kemik tutulumu şüphesinde MR.
5. Dolaşım değerlendirmesi: Nabızlar ve gerekirse Doppler.

Tedavi nasıl planlanır?

• Yara temizliği: Ölü doku ve irin temizlenir; apse varsa boşaltılır. Bu adım, antibiyotik kadar önemlidir.
• Antibiyotik: Önce olası bakterilere göre başlanır, kültür sonucuna göre düzenlenir. Hafif enfeksiyonlarda ağızdan tedavi yeterli olabilir; şiddetli olgularda hastanede damar yoluyla verilir.
• Yük boşaltma ve pansuman: Yaraya basılmaması sağlanır; akıntının miktarına uygun pansuman seçilir.
• Kan şekeri kontrolü.

Ayrıntı için diyabetik ayak enfeksiyonu sayfasına bakabilirsiniz.

Ne zaman yeniden başvurmalı?

Tedavi başladıktan sonra akıntı ve kokunun birkaç gün içinde azalması beklenir. Azalmıyorsa, kızarıklık genişliyorsa, ateş çıkıyorsa ya da yeni bir siyahlaşma görülüyorsa kontrol gününü beklemeyin.

İstanbul'da değerlendirme

Akıntılı ve kokulu yaralarda doğru örneğin alınması ve antibiyotiğin buna göre seçilmesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji uzmanlığının doğrudan alanıdır. Prof. Dr. Aytaç Çetinkaya, İstanbul'da bu hastaları değerlendirir. Acil bulgu yoksa, yaranın fotoğrafını ve kısa bir notu WhatsApp'tan ileterek ön değerlendirme isteyebilirsiniz.